चीनले आर्थिक मात्र होइन, सांस्कृतिक र सामारकि प्रगति पनि त्यत्तिकै गरेको छ। तीन मुख्य सहर बेइजिङ्, सियान र संाघाई भ्रमण गर्दा यहाँको जनजीवनले प्रगतिको पर्याप्त छनक दिन्छ। विज्ञान र प्रविधिको कुरै छाडौँ, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण र सम्वर्द्धनमा समेत चासो प्रशंसनीय छ । चीन भ्रमण निक्लने भन्नासाथ अधिकांशको मस्ितष्कमा लामो पर्खालको तस्िबर कोरन्िछ। चन्द्रमाबाट पनि देखिने पृथ्वीकै सबैभन्दा विशाल मानव निर्मितसंरचना हो, ग्रेटवाल। विश्वका सात आश्र्चयमध्येको एक ग्रेटवाललाई सयौँ वर्षपछि पनि 'इन्जिनियरङि्'को उत्कृष्ट नमुना मानिन्छ। राजधानी बेइजिङ् भ्रमणका
क्रममा हेर्न पाइने यस पर्खालको लम्बाइ सबै शाखाहरूसहित ८ हजार ८ सय ५१ दशमलव ८ किलोमिटर छ। त्यसो त चिनियाँ कलासंस्कृतिको केन्द्र मानिने 'फरविडन सिटी'समेत बेइजिङ्को अर्को प्रख्यात पर्यटकीय थलो हो। ७२ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा बनाइएका दरबार र संग्रहालयमा मिङ् वंशदेखि क्वीन वंशसम्मका पँाच सय वर्ष पुराना संरचनाहरू छन्। चिनियाँ सांस्कृतिक क्रान्तिका बेला क्षतिग्रस्त उक्त दरबार संग्रहालय पछिल्ला दिनमा पुन: निर्माण गरिएको छ। फरविडन सिटीको वैभव छिचोल्दै तियानमेन चोक निस्कँदा भने यसको इतिहास बुझ्ने जोसुकैको मन र मस्ितष्क चिसो बन्छ। सन् १९८९ मा यही चोक वरपर हजारौँ आन्दोलनकारी मारएिका थिए। पश्चिमा मुलुक र मानव अधिकारकर्मीले यसै घटनाको उदाहरण दिँदै अझै चीनको आलोचना गर्ने गरेका छन्।
क्रममा हेर्न पाइने यस पर्खालको लम्बाइ सबै शाखाहरूसहित ८ हजार ८ सय ५१ दशमलव ८ किलोमिटर छ। त्यसो त चिनियाँ कलासंस्कृतिको केन्द्र मानिने 'फरविडन सिटी'समेत बेइजिङ्को अर्को प्रख्यात पर्यटकीय थलो हो। ७२ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा बनाइएका दरबार र संग्रहालयमा मिङ् वंशदेखि क्वीन वंशसम्मका पँाच सय वर्ष पुराना संरचनाहरू छन्। चिनियाँ सांस्कृतिक क्रान्तिका बेला क्षतिग्रस्त उक्त दरबार संग्रहालय पछिल्ला दिनमा पुन: निर्माण गरिएको छ। फरविडन सिटीको वैभव छिचोल्दै तियानमेन चोक निस्कँदा भने यसको इतिहास बुझ्ने जोसुकैको मन र मस्ितष्क चिसो बन्छ। सन् १९८९ मा यही चोक वरपर हजारौँ आन्दोलनकारी मारएिका थिए। पश्चिमा मुलुक र मानव अधिकारकर्मीले यसै घटनाको उदाहरण दिँदै अझै चीनको आलोचना गर्ने गरेका छन्।
शब्द/तस्बिर : निर्मल श्रेष्ठबेइजिङ्बाट करबि दुई घन्टाको हवाई दूरीमा छ, चीनको पूर्वराजधानी तथा प्राचीन सांस्कृतिक सहर सियान। नेपालबाट सबैभन्दा कम हवाई दूरीमा रहेको यसै सहरमा नेपाल र चीनबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापित भएको थियो। विश्वका सम्राटहरूका समाधिस्थलमध्ये सबैभन्दा ठूलो र विशेष खालको 'टेराकोटा वारयिर्स'का कारणसमेत सियान विश्वप्रसिद्ध छ। विश्वसम्पदामा सूचीकृत यस स्थानमा छिङ् वंशका प्रथम सम्राटको समाधिस्थल पनि रहेको छ। आठ हजारभन्दा बढी पूर्ण कदका सिपाहीहरूको मूर्ति रहेको यो स्थल सन् १९७४ मा पत्ता लागेको हो। त्यसो त यहाँ बुद्धका औँलाका अस्तु राखिएको फामन मन्दिरसमेत चिनियाँ धर्मावलम्बीबीच अत्यन्तै लोकपि्रय छ। उब्जाउयोग्य समतल भूमि, हावापानी र चुस्त सुरक्षा व्यवस्थाका कारण चिनियाँबीच यो पि्रय सहर बनेको छ।
चीनका सबै सहरमा द्रुतगतिका रेललगायतका सवारी साधन सर्वसुलभ छन्। सियानबाट सांघाईसम्मको हवाई दूरी भने करबि दुई घन्टाको रहेछ। चीनको आर्थिक केन्द्र सांघाई अर्थव्यवस्था र जनसंख्या दुवैका दृष्टिकोणले सबैभन्दा ठूलो सहर हो। सन् १९९२ मा आर्थिक सुधार लागू गरिएको सांघाई अत्यन्तै छोटो समयमा छलाङ मार्ने संसारका अत्यन्तै कम सहरमध्येमा पर्छ। विश्वमै सबैभन्दा द्रुतगतिमा चल्ने म्यागलेभ रेल -चुम्बकीय उत्तोलन रेल)समेत यही सहरमा चढ्न पाइन्छ। छ वर्षअघि सञ्चालनमा आएको उक्त रेल प्रतिघन्टा ४ सय ३१ किलोमिटरसम्मको रफ्तारमा दौडन्छ। नेपाललगायत १ सय ९० मुलुक सहभागी सांघाई विश्व एक्स्पो गत वर्ष मात्र यही सहरमा आयोजना गरिएको थियो। तस्बिर : निर्मल श्रेष्ठबाट